Wist je dat Londen het grootste stadsbos ter wereld heeft?

Londen is een bos. Nee, letterlijk. Meer dan een vijfde van de hoofdstad bestaat uit bomen. We onderzoeken wat dat betekent.

De skyline van Londen torent hoog uit. Soms lijkt het alsof er in deze stad alleen maar torens van glas, staal en beton groeien. Maar als je beter kijkt, zie je iets anders dat zich in de stad vestigt en hoogte bereikt.

London staat vol bomen

Onze hoofdstad staat vol bomen. Sterker nog, hoewel het misschien niet altijd zo lijkt, is Londen zo vol met groen dat het technisch gezien een bos is. Dat is volgens een definitie van de Verenigde Naties, die stelt dat een bos een gebied is dat voor minstens 20 procent uit bomen bestaat. Londen zit op een respectabele 21 procent.

Om dit nog verder te concretiseren, stelt de VN dat een bos ‘een gebied is van meer dan 0,5 hectare met bomen die hoger zijn dan 5 meter en een bedekkingsgraad hebben van meer dan 10 procent, of bomen die deze drempels ter plaatse kunnen bereiken’.

Meer dan 40 procent van de openbare grond in Londen bestaat uit groen, op een oppervlakte van 14.164 hectare. Dit omvat echter alleen openbare grond, wat betekent dat het totaal nog hoger zal uitvallen.

Hoewel dat de stad niet helemaal in dezelfde categorie plaatst als de Amazone, moeten we wel concurreren met Sherwood en het New Forest – gebieden die als behoorlijk groen worden beschouwd. Er staan maar liefst 8,4 miljoen bomen verspreid over de hoofdstad, bijna één voor elke 8,6 miljoen Londenaren.

Draai de klok een paar eeuwen terug en Londen was een veel kleinere stad, omringd door platteland, inclusief uitgestrekte bossen. Het Great North Wood in Zuid-Londen (de reden voor plaatsnamen als Norwood en Forest Hill) strekte zich ooit uit van Croydon tot Deptford. Wat nu Heathrow Airport is, was een klein hoekje in een heidelandschap vol bomen, gras en heide dat zich uitstrekte van Hounslow tot Hillingdon.

Kostbare delen van dit oeroude bos bestaan nog steeds: Highgate, Queens en Coldfall Woods in Noord-Londen; Sydenham Hill, Oxleas en Lesnes Abbey in het zuiden. Allemaal hebben ze oude, knoestige en karakteristieke bomen; eiken, haagbeuken en enkele zeldzaamheden, zoals de wonderlijk genaamde wilde lijsterbes. Volgens de mythe van het stadsbos werden de eetbare bessen door de Romeinen gebruikt om bier te aromatiseren.

Maar het is niet alleen het bos zelf dat Londen tot een bos maakt; het is alles. In tegenstelling tot sommige andere steden – bijvoorbeeld Parijs – heeft Londen een overvloed aan bomen en groen, midden in de metropool. Denk bijvoorbeeld aan Hyde Park of Regent’s Park. Of Hampstead Heath, Richmond Park en Clapham Common verderop aan de rand van de hoofdstad. En dan is er nog het land rond landgoederen, privétuinen, de iconische pleinen van Londen, 900.000 bomen in de straten en de ruige ‘randgebieden’ zoals spoordijken en bermen. Maar liefst 47 procent van deze stad bestaat uit groene en blauwe ruimte.

Bomen zijn belangrijk voor London

De planten waaruit het stadsbos van Londen bestaat, zijn belangrijk. Bomen absorberen vervuiling: stikstofoxiden, ammoniak en zwaveldioxide worden opgenomen via hun bladeren, schors en wortels (belangrijk, voor een stad die overspoeld wordt door giftige hoeveelheden van dit spul). Ze zijn ook strijders in de strijd tegen de opwarming van de aarde, door koolstofdioxide te absorberen en om te zetten in koolstof. Het is geen wonder dat er een zes maanden durende campagne plaatsvond die leidde tot 109.077 ondertekenaars van een petitie om de regering ertoe te bewegen de grootschalige natuurherstelprocedure in het parlement te bespreken en zo de klimaatverandering te stoppen. ‘Rewilding kan miljoenen tonnen CO₂ uit de lucht halen door onze levende systemen te herstellen en te beschermen’, betoogden de campagnevoerders.

Maar de impact van bomen op ons welzijn is nog veel groter. Een onderzoek uit 2019 toonde aan dat slechts twee uur natuur per week de mentale en fysieke gezondheid van mensen aanzienlijk verbeterde. En hoewel het makkelijk is om te denken dat dit betekent dat je maar kort in het Lake District kunt blijven, blijkt dat zelfs korte uitstapjes naar stadsparken je humeur tot wel vier uur lang kunnen verbeteren. En dan hebben we het nog niet eens gehad over het plezier van onder een verkoelende luifel zitten op een warme dag (hoewel dat misschien wat ver weg lijkt met ons huidige, frisse lenteweer).

Tijdens de donkere, koudere maanden van het jaar kan het gemakkelijk lijken alsof de natuur om ons heen verdwenen is. Sterker nog, het tegenovergestelde is waar. November is het begin van het boomplantseizoen. Dit jaar vindt de Nationale Boomweek 2025 plaats van 23 november tot en met 3 december 2025, met als doel duizenden bomen te planten. Het is niet het enige project. Er is Trees for Cities , dat bomen in de stad plant. In Oost-Londen zorgen de Tree Musketeers voor Wick Woodland in de Hackney Marshes. In januari 2021 slaagden ze erin om in acht dagen tijd 101 Japanse sierkersen te planten en ze hebben een kwekerij waar ze bomen kweken om te planten.     

Sterker nog, elk stadsdeel van Londen heeft een afdeling die verantwoordelijk is voor de bomen in de parken en op de straten. Sommige doen dat beter dan andere. ‘We zijn altijd op zoek naar plekken om meer bomen te planten’, zegt Greg Packman, senior boominspecteur van Islington, een stadsboswachter die werkt in het dichtstbevolkte stadsdeel van Londen. Zijn taak bestaat uit het onderhouden van bestaande bomen en het planten van nieuwe. Daardoor is het centrum van Islington erin geslaagd een boomkroon van 25 procent te laten groeien, ondanks het feit dat er minder parken zijn dan in de meeste stadsdelen. Packman wil dat inwoners ook een actieve rol spelen. ‘Er zijn meer mogelijkheden nodig voor het publiek om betrokken te raken bij het onderhoud van bomen’, zegt hij, ‘als we serieus werk willen maken van het vergroten van de boomkroon.’

Xanthe Mosley van Street Trees for Living , die bomen plant langs de weg in Lewisham, is het daarmee eens. Ze zegt: ‘Mensen ertoe aanzetten om jonge bomen in de zomer water te geven, is onze prioriteit.’ Haar organisatie vindt sponsors en organiseert vrijwilligers om voor de bomen te zorgen. Mosley is met pensioen, maar is trots op wat ze hebben bereikt. Street Trees for Living heeft een benijdenswaardige staat van dienst als het gaat om het verzorgen van jonge bomen: slechts 5 procent van de bomen die zij verzorgen, mislukt, vergeleken met 30 procent van de bomen die door de gemeente zijn geplant. 

Dus onthoud: van het kleine stukje groen buiten je appartement tot het wilde struikgewas achter je stamkroeg, de vele natuurverschijnselen in de stad vormen samen een enorm, succesvol ecosysteem dat ons leven in stand houdt. Londen is een bos en het is tijd dat we onze bomen wat respect geven.

Paul Wood ( @thestreettree ) is de auteur van ‘London Is a Forest’, ‘London’s Street Trees’ en ‘London’s Tree Walks’. Hij leidt ook begeleide boomwandelingen. Hij is medeoprichter van het  Urban Tree Festival  en TreeTalk, en beschermheer van Street Trees for Living.